Column Paul van Scherpenseel

De reden waarom veranderingen niet beklijven

 

Elke keer als ik vertel over mijn onderzoek naar waarom organisatieveranderingen vaak niet beklijven, krijg ik bevestigende blikken. Iedereen herkent het en iedereen worstelt ermee. Inmiddels ben ik veertien jaar verder met mijn onderzoek en kan ik interessante inzichten en ervaringen delen.

 

Door Paul van Scherpenseel

 

Veruit het belangrijkste inzicht waarom veranderingen niet beklijven is dat leidinggevenden hun medewerkers – onbewust – reduceren tot een verzameling vaardigheden. De beroemd geworden verzuchting van Henry Ford: ‘Waarom krijg ik er altijd een brein bij als ik een extra stel handen vraag?’, maakt duidelijk dat je medewerkers niet zo simpel kunt inkleuren.

De optelsom ‘bewustwording + een grondige training levert een bewust bekwaam persoon op’, is dus een mythe. In een andere wereld zou deze optelsom kloppen, maar in onze wereld handelt iedereen eerst vanuit het hart en daarom geldt hier een andere logica. Groepsmores, zelfbeeld en teamgevoel bepalen in sterke mate hoe mensen denken en handelen. Gedrag beïnvloed je dan ook niet door elkaar van tijd tot tijd diep in de ogen te kijken of door mensen gedragstrainingen of leiderschapsontwikkelingstrajecten te laten doorlopen.
Benadruk daarom niet het individu maar het gezamenlijke in de aansturing. Dan kun je de sociale context effectief beïnvloeden en dus ook gedrag van medewerkers.

Gezamenlijkheid begint met duidelijk te verwoorden welke grondhouding je altijd van je medewerkers verwacht en hoe je deze veilig stelt in de dagelijkse hectiek. Doe dat net zo concreet als succesvolle organisaties dat doen zoals BuurtZorg, Coolblue, Verpleeghuis De Hogeweyk, Amazon, Cisco en Greyston bakeries.

In verpleeghuis De Hogeweyk geldt dat de bewoner zijn eigen ritme bepaalt. Dit is voor iedereen duidelijke taal. Het verpleeghuis meet maandelijks of het deze kwaliteit ook waarmaakt. De structurele terugkoppeling zorgt ervoor dat het voor iedereen altijd evident is hoe men dient te handelen.
Het is dus echt belangrijk dat je concreet bent in welke kwaliteit je wilt uitstralen als organisatie. Meet doorlopend of je deze kwaliteit ook waarmaakt en of je de gewenste effecten ervan bereikt en deel de resultaten met iedereen. Je zult zien dat je enorm veel vertrouwen wint van je mensen en hun collectieve krachten en creativiteit werkelijk losmaakt.

Het succes van De Hogeweyk blijkt niet alleen uit hoge maandelijkse waarderingen, ook komen veel organisaties uit binnen-en buitenland over de vloer om hun aanpak met eigen ogen te zien werken. De andere genoemde organisaties hanteren eenzelfde strategie en hebben de kwaliteit waar ze voor staan ook in één korte zin verwoord. Kwaliteit centraal plaatsen in de aan­sturing is niet alleen veel gemakkelijker dan je wellicht denkt, maar ook vereenvoudigt het de organisatie in sterke mate. Dat zul je ontdekken als je het dominante denken over sturen op output en individuele verantwoordelijkheid durft in te wisselen voor het sturen op gewenste effecten.

Het brein dat je onvermijdelijk bij een extra stel handen krijgt, kan je organisatie vleugels geven. Daarvoor dien je je wel te richten op het smeden van het collectief. Als het teamgevoel groot is en duidelijk is hoe kwaliteit altijd wordt ingevuld, dan zijn de meesten bereid een extra stap te zetten om van hun organisatie een ontzettend succesvolle tent te maken.