vucawereld.jpg
Artikel

Welkom in de VUCA wereld!

Hoe gaan we om met een continu veranderende wereld en markt?

 

We bevinden ons in een wereld die steeds sneller, onzekerder, complexer en vager wordt. Naarmate de jaren voorbij gaan, lijkt alles alsmaar sneller te gaan en ongrijpbaarder te worden. We worden, als we niet uitkijken, continu overladen met informatie via (sociale) media, waar we gretig gebruik van maken. Daarnaast zie je ook het politieke landschap, het economische landschap en het culturele landschap veelvuldig verschuiven en veranderen. De Brexit, de Griekse crisis en een nieuw type presidentschap in Amerika zijn daar slechts enkele voorbeelden van. We bevinden ons dus in een tijdperk waar informatie ons om de oren vliegt en het lastig filteren is met welke informatie we nog iets willen en/of moeten: dit filteren dient ook nog eens sneller en vaak op basis van persoonlijke afwegingen te gebeuren. 



Door Sebastiaan van der Valk en Mathijs van Schijndel

 

De verbetering van communicatiemiddelen, het intreden van het internet en de toename van het gebruik van technologie hebben onze levens ingrijpend veranderd. Dit geldt ook voor het bedrijfsleven; het speelveld waarin we acteren is inmiddels ‘global’. De innovatiekracht en -snelheid zijn enorm toegenomen en de beschikbaarheid van informatie bij en van klanten is enorm verbeterd. Ook zijn productieprocessen en value- en supply chains veranderd; van lineair en overzichtelijk naar dynamisch en dus minder ‘grijpbaar’. Vijf jaar vooruitkijken is eigenlijk zinloos, gezien het tempo van alle ontwikkelingen. Kortom; in alle domeinen neemt de complexiteit toe en de voorspelbaarheid in een rap tempo af. Dat is waar ‘VUCA wereld’ over gaat.  

 

VUCA wereld: wat is dat eigenlijk?

VUCA wereld staat voor Volatile, Uncertain, Complex en Ambiguous. Wat zoiets betekent als:

  • Volatile – Snel veranderend;
  • Uncertain – Onzeker/onvoorspelbaar;
  • Complex – Complex;
  • Ambiguous – Vaag/dubbelzinnig.

Het gaat om een continu veranderende wereld en markt met hoge onzekerheid en complexiteit die lang niet altijd helder en voorspelbaar meer is. Een wereld die de komende jaren steeds meer ‘VUCA’ gaat worden. Het wordt dus steeds belangrijker om dynamische en wendbare manieren te ontwikkelen om hier effectief mee om te gaan, als individu én als organisatie. Doen wat bij jou(w organisatie) en context past en werkt.

 

VUCA wereld: wat betekent dat voor een organisatie en voor leiderschap?

Als veel variabelen snel veranderen, onzeker, onvoorspelbaar, complex en vaag zijn, dan dien je jouw manier van werken hierop aan te passen. Niet meer alles strak en vast zetten, maar juist flexibel en vanuit visie. De VUCA wereld vraagt dus om VUCA-oplossingen. Een paar suggesties:

  • Volatile→Vision: Visie geven en delen;
  • Uncertain→Understanding: Proberen de context te begrijpen;
  • Complex →Clarity: Helderheid verschaffen en het simpel maken;
  • Ambiguous→Agility: flexibiliteit inbouwen en vertrouwen geven.

Het vergt van leiders in organisaties de bereidheid om te leren begrijpen in welke wereld we ons bevinden en ook om verbinding te maken met zichzelf en anderen. Te proberen helder te krijgen wat er aan variabelen op ons afkomt, door steeds een ‘foto’ te maken van de huidige situatie. Stilstaan om te kijken wat je (echt) ziet. Schep zo steeds orde in de chaos en verschaf helderheid op basis van overzicht. Dit overzicht kan zo op een heldere en eenvoudige manier gedeeld worden met alle medewerkers in de organisatie. ‘Storytelling’ is een veelbesproken begrip in dit verband: ‘Dit is de situatie nu, hier gaan we op deze manier mee om, om daar te komen’. 

Creëer dus een visie omtrent de context, thema’s en de richting van jouw organisatie. Zet een stip op de horizon en geef aan wat de kaders zijn om daar te komen. Maak het simpel, begrijpelijk en durf vertrouwen te uiten. Maak dus geen kant en klaar (middellange termijn) plan, ook al ‘voelt’ dit misschien veilig! Het gaat in de VUCA wereld om hoofdlijnen en om vertrouwen hebben in het proces. Inhoud volgt visie.

Het gaat erom gezamenlijk op zoek te gaan naar wat werkt. Samen kleine stapjes zetten in de goede richting. Trial en error past hierbij; proberen stappen te zetten en vroegtijdig te kijken of het werkt. Kort cyclische processen met feedbackloops die snel tot besluitvorming kunnen leiden, zodat je op tijd kunt bijsturen. Kortom: helder zijn over waar je naar toe wil, en steeds flexibel in hoe je dat gaat bereiken!

 

VUCA wereld: effectieve stijlen van leiderschap

Werken en inrichten op basis van een visie, missie of purpose, tezamen met kort cyclische processen waarin continu feedback wordt gedeeld om zo tot betere resultaten te komen, vanuit een vertrouwen in de samenwerking en het proces: Je zou je hier zelfs kunnen laten inspireren door universeel principes zoals deze in de natuur gelden. Dat vraagt nogal wat van jou als leider; een andere manier van sturen (of juist van loslaten?).

Meer toe naar co-ownership, gedeeld leiderschap, verbinding maken met anderen en samenwerken? Besluitvormingsprocessen waarin iedereen mag meedenken? Klinkt heel mooi, maar pas ook op! Degene die in een onzekere tijd het hardst roept, lijkt vaak ook degene met de wijsheid in pacht. Het is daarom steeds belangrijk om te zorgen voor zorgvuldige en vroege checks, met de juiste stakeholders en voldoende ruimte voor dialoog. Beter investeren aan de voorkant – en eventueel vroegtijdig zaken aanpassen – dan later voor (ingrijpende) verrassingen te komen staan. Laat dus zelf los en zorg voor verbinding tussen anderen. 

Bob Johansen geeft in zijn boek ‘Leaders Make the Future: Ten New Leadership Skills for an Uncertain Wereld’tien leiderschapsvaardigheden waarmee je de VUCA wereld tegemoet kunt treden:

  1. Maker instict: Benut alle innerlijke vaardigheden die je hebt. Haal dit ook in anderen naar boven. Doe waar je goed in bent en werk vanuit die kracht;
  2. Clarity: Zorg voor helderheid en duidelijkheid middels een goed begrijpbare visie;
  3. Dilemma flipping: Draai dilemma’s om naar uitdagingen en kansen;
  4. Immersive learning ability: Probeer te leren vanuit ‘game situaties’. Beleef en verbeeld hetgeen je wil bereiken;
  5. Bio-empathy: Bekijk zaken vanuit het ‘natuurlijke’. Zoals het zich ontvouwt en reeds gegroeid is;
  6. Constructive depolarization: De vaardigheid hebben om kalmte te brengen en mensen te brengen naar het punt waarop je constructief samenwerkt;
  7. Quiet transparency: De ouderwetse baas bestaat niet meer. Mensen dienen open en authentiek te zijn, zonder zichzelf te promoten;
  8. Rapid prototyping: rial & error; kort cyclisch proberen, snel bijsturen en aanpassen;
  9. Smart-mob organizing: Maken, ondersteunen en koesteren van sociale netwerken. Gebruikmaken van technologische mogelijkheden;
  10. Commons creating: Vergroot en deel de kennis die je hebt, zodat concurrentie kan ontstaan op een hoger niveau. Kennis (voor jezelf houden) is geen macht meer.
     

Vuca wereld en persoonlijk leiderschap

Het feit dat alles verandert en de onzekerheid toeneemt betekent uiteraard iets voor jouw persoonlijk leiderschap. Hoe sta je stevig en welke keuzes maak je? Wat is je rol? Welke taken doe je wel en juist niet? Persoonlijk leiderschap en VUCA wereld komen samen bij de vraag: ‘Hoe leid ik in de eerste plaats mezelf, om zo anderen te inspireren hetzelfde te doen om vanuit verbondenheid de doelstellingen van de organisatie te behalen?’. Om dit te kunnen doen is een dosis zelfbewustzijn, kracht, kwetsbaarheid en onafhankelijkheid nodig. Maak jezelf niet afhankelijk van anderen en zeker geen slachtoffer van wat er om je heen gebeurt. Verbind jezelf, onderzoek, ga de dialoog aan en beweeg naar gelang wat nodig is in het moment; dan is die VUCA wereld een kans om jezelf en je organisatie continu te ontwikkelen.

Hieronder een korte uiteenzetting op basis van het VUCA-raamwerk: 

  • Volatile → Vision: Zelf visie en purpose hebben; Wie ben ik? Wat wil ik graag in dit leven? Wat vind ik spannend en waarom? Waar ben ik goed in? Waar wil ik naar toe? Waar wil ik waarde toevoegen?
  • Uncertain → Understanding: Proberen de context te begrijpen; Wat zie ik gebeuren? Kan, wil en moet ik daar iets mee?
  • Complex → Clarity: Helderheid verschaffen en het simpel maken; Hoe vertaal ik bovenstaande naar mijn huidige situatie?
  • Ambiguous → Agility: flexibiliteit inbouwen; Hoe beweeg ik me zonder mijn waardes te verloochenen? Kan ik bij een wijziging in omstandigheden toch koers houden? Moet ik ergens bijsturen?

 

VUCA wereld: En nu dan?

Kort samengevat vraagt de VUCA wereld je om dat wat zich aandient op een andere manier te gaan benaderen en betreden, als leider en als bedrijf. Omdat alles steeds sneller verandert en er steeds meer kleine factoren met complexe gevolgen gaan komen, is het zaak om als persoon en organisatie flexibeler en wendbaarder te worden, te zijn en te blijven. Dit op je eigen manier en op een manier die lijkt op een soepel werkend organisme. Op die manier kun je als organisatie sneller en makkelijker aanpassingen maken die van positieve invloed zijn op je belangrijke stakeholders en op het resultaat. Gedrag en vaardigheden zoals beschreven in de tien leiderschapsstijlen zorgen ervoor dat je als persoon en organisatie kansen hebt in de VUCA wereld. Als leider vraagt dit zelfonderzoek: wie ben ik en wat wil ik? Hoe verbind ik dit vervolgens met anderen zodat ik een inspirator kan zijn in ontwikkeling en groei van mijzelf, anderen en de organisatie? 

 

Over Bureau voor Ontwikkeling & Groei (BVOG)


BVOG (www.bvog.nl) richt zich op het ontwikkelen van (persoonlijk) leiderschap en het begeleiden van individuen en organisaties die met verandering en transformatie te maken hebben. Onze focus ligt hierbij op  het begeleiden van individuen en organisaties. In het kort: vanuit eenvoud omgaan met complexiteit. Dit doen we niet aan de hand van een model, maar op basis van wat er in de specifieke context nodig is. Het uitgangspunt is ‘de mens’, die vervolgens in verbinding en samenwerking met anderen zal zorgen voor ontwikkeling en groei. We bieden hiervoor (online) workshops, meerdaagse programma’s en persoonlijke coaching aan. Wat wij niet doen zijn de traditionele ‘ze moeten veranderen’ trajecten; die werken namelijk niet.

 

Over Sebastiaan (1983)

Sebastiaan heeft een achtergrond in Strategic Management (MSc), Commerciële Economie (HBO) en heeft zich de laatste jaren vooral toegelegd op het coachen en begeleiden van individuen en teams die te maken hebben met verandering en zelfsturing. Sebastiaan is met name sterk op het snijvlak individu en team in relatie tot de organisatie(verandering). Daarbij werkt hij het liefst aan de ‘essentiële vraagstukken’. Wie ben ik? Wat wil ik en hoe kom ik daar? Stilstaan, reflecteren en (opnieuw) richting bepalen.

 

Over Mathijs (1987)

Mathijs is jurist (LLM) en Bedrijfs­kundige (MSc) en heeft de eerste jaren van zijn carrière zowel in inhoudelijke als managende/coachende rollen gewerkt, zowel in Nederland als internationaal. Hij heeft zich verdiept en bekwaamd in thema’s als innovatie, agile werken, Holacracy en werkgeluk. Verbinding leggen met anderen is hierbij altijd de basis. Hierdoor is hij ervan overtuigd geraakt dat het effectief leiden van anderen en (verander)processen altijd begint bij jezelf, in alle lagen en posities binnen een organisatie. De basis voor resultaat is voor Mathijs dus altijd persoonlijk leiderschap, verbinding en dialoog!