Flink_herstel_van_consumptie_in_het_derde_kwartaal.jpg
Nieuws

Flink herstel van consumptie in het derde kwartaal

De consumptie van huishoudens maakt een flinke sprong omhoog in het derde kwartaal, maar komt naar verwachting van het ING Economisch Bureau nog wel zo’n 6% lager uit dan eind 2019. In het vierde kwartaal staat de consumptiegroei meer onder druk. Daarop wijzen de laatste cijfers over de afzet van de detailhandel, het vertrouwen van dienstensectoren, de banktegoeden en ING-pintransacties. 


De consumptie van huishoudens viel door een lager consumentenvertrouwen, de voorzichtigheid in verband met besmetting en vooral de lockdown flink terug: op het dieptepunt in april was de (binnenlandse) consumptie 18% lager dan het pre-coronaniveau van februari. Inmiddels trekt deze weer aan, maar de forse opleving in mei en juni zwakte in juli verder af naar een groei van 1,5% ten opzichte van de maand ervoor. Wat zijn de verwachtingen voor het derde kwartaal?

 

Flink_herstel_van_consumptie_in_het_derde_kwartaal_-_1.png

 

Gedeeltelijke opleving in consumptie

Aan het begin van de coronacrisis zakte de consumptie in, maar bleef het inkomen (o.a. door overheidssteun en doorlopende cao-stijgingen) van de meeste huishoudens redelijk overeind. In het eerste en met name tweede kwartaal van 2020 liep de spaarquote, het deel van het inkomen dat niet besteed wordt, daarom flink op. Inleg op spaar- en betaalrekeningen geven nu een indicatie dat huishoudens in ieder geval tot augustus veel minder geld hebben overgehouden en dus meer hebben besteed. Een andere verklaring van de gematigde inleg op rekeningen zou een substantiële verslechtering van de inkomens kunnen zijn, maar gezien de generositeit van de overheidssteun in deze periode is deze oorzaak echter niet aannemelijk. Toen in het derde kwartaal huishoudens door de afbouw van de lockdown weer makkelijker konden consumeren hebben zij dit dus hoogstwaarschijnlijk ook gedaan. Tegelijkertijd wijzen de cijfers – de inleg is nog bovengemiddeld en het consumentenvertrouwen laag – erop dat zij nog een groter deel van hun inkomen in de portemonnee hebben gehouden dan voor de coronacrisis. Deze voorzichtigheid is het logische gevolg van de slechtere economische omstandigheden. Al met al wordt de val van de consumptie van 11,3% in het tweede kwartaal naar verwachting op basis van de banktegoeden nog niet volledig goedgemaakt in het derde kwartaal.

 

Flink_herstel_van_consumptie_in_het_derde_kwartaal_-_2.png

 

Detailhandelsomzet wijst op verder herstel consumptie

Het omzetvolume van de detailhandel is normaalgesproken (ook) een goede indicator voor consumptie van huishoudens. Dit laat volgens de meest recente CBS-cijfers in augustus groei zien van 1,2% ten opzichte van juli en kwam zo uit op 5,9% boven het pre-coronaniveau van februari. Daarmee lijkt dus sprake van verder herstel van de consumptie, maar ook een afzwakking van de groei in vergelijking met voorgaande maanden. Ten opzichte van juli zagen postorderbedrijven en webwinkels (6,1%) en supermarkten (2,3%) de sterkste afzetopleving. Vooral de afzet van postorderbedrijven en webwinkels (26%) en recreatieartikelen (13%) ligt hoger dan in februari, terwijl de afzet van drogisterijen (-3%) en schoen- en kledingwinkels (-2%) nog niet volledig zijn hersteld.

 

Flink_herstel_van_consumptie_in_het_derde_kwartaal_-_3.png

 

Diensten veel harder geraakt dan goederen

Normaal gaat de consumptie van goederen (in 2019 goed voor 44% van de totale consumptie) hand in hand met de dienstenconsumptie. Tijdens de huidige crisis is dat minder het geval: dienstverlening zoals horeca, persoonlijke verzorging en recreatie heeft aanzienlijk meer te lijden onder de contactbeperkingen dan goederenverkoop. Dat is ook terug te zien in de consumptiecijfers tot en met juli. Het totaal aan diensten kwam in juli nog 17% lager (tegenover 3% hoger voor goederen) uit dan het pre-coronaniveau van februari en zelfs iets lager dan in juni.

 

Flink_herstel_van_consumptie_in_het_derde_kwartaal_-_4.png

 

Vertrouwen duidt op sterk aantrekken van diensten in derde kwartaal

Vooruitkijkend naar de dienstenconsumptiecijfers voor augustus en september geven de vertrouwenscijfers van dienstensectoren die aan consumenten leveren een indicatie. Uit de meest recente enquêtes (vóór de nieuwe contactbeperkende maatregelen van 29 september) spreekt de verwachting dat de dienstenconsumptie in augustus en september verder flink is aangetrokken. Daarbij lijkt het hersteltempo in september wel wat teruggelopen.

 

Flink_herstel_van_consumptie_in_het_derde_kwartaal_-_5.png

 

Herstel van consumptie in derde kwartaal, groei in vierde kwartaal onder druk

De onzekerheid over de economische ontwikkeling blijft groot. De nieuwe tijdelijke contactbeperkende maatregelen kunnen het hersteltempo op korte termijn al iets afremmen, maar hebben vooral invloed op de groei in het vierde kwartaal.

ING-econoom Marcel Klok: 'We verwachten dat de consumptie in het derde kwartaal nog flink hoger uitkomt dan in het vorige kwartaal. Maar ondanks dit flinke herstel (8%) ligt de consumptie in het derde kwartaal naar verwachting nog zo’n 6% onder het niveau van het laatste kwartaal van 2019. De opleving wordt in vierde kwartaal wel minder uitbundig dan in het derde kwartaal, mede gezien dat de meest recente maatregelen de consumptie in oktober afremmen.'

Het ING Economisch Bureau ziet aan het eind van het derde kwartaal al een minder sterke toename van de consumptie. Pin- en geldopnametransacties van ING wijzen ook op een vrij vlak beeld in de maanden augustus en september. In het vierde kwartaal zwakt het consumptieherstel waarschijnlijk verder af, onder andere als gevolg van de hogere werkloosheid en de nieuwe maatregelen.